Twee onderzoekers schreven voor ons een rapport, gefinanciëerd door Stimuleringsfonds Creatieve Industrie over verslavend ontwerp op sociale media. Hiermee willen we beleidsmakers informeren over de huidige staat van verslavend ontwerp en ze bewegen tot het creëren van beleid hierop.

Aanleiding

Het effect van sociale-media-gebruik op de mentale gezondheid van mensen kan sinds kort rekenen op veel aandacht en interesse van media en beleidsmakers. Digitale verslaving, waarbij mensen excessief of schadelijk gebruikmaken van technologie, wordt gezien als een probleem. Beleidsmakers zoeken dan ook naar een oplossing.

We denken bij Bits of Freedom dat de mogelijke oplossing ligt in de ontwerpmechanismen die digitale verslavingen faciliteren. Daarom besloten we dat het tijd werd om dit te onderzoeken: we vroegen Caroline Sinders van Convocation Design + Research en dr. Romayne Gad el Rab om onderzoek te doen naar verslavend ontwerp.

Resultaten en aanbevelingen

Het rapport gaat in op verschillende nuances die we moeten begrijpen als we het hebben over verslavend ontwerp. Regulering van verslavend ontwerp uitdagend kan zijn, omdat verslavend ontwerp niet één type van manipulatief ontwerp is. Het gaat juist om de verzameling van allerlei verschillende ontwerptrucs én de gevoelens die deze teweegbrengen bij de platformgebruiker.

De onderzoekers hebben een lijst opgesteld van negentien designtypes die online verslaving kunnen faciliteren, waaronder bekende mechanismen zoals de endless scroll, sociale druk, tijdelijke content of gamification. Wat ons betreft zijn dit mechanismen die in wetgeving, en specifiek de aanstaande Europese Digital Fairness Act, moeten worden gereguleerd.

Daarnaast somt het rapport een aantal aanbevelingen op voor beleidsmakers en onderzoekers met betrekking tot verslavend ontwerp:

• in regulering moet de focus liggen op autonomie en consent;
• platformen moeten gedwongen worden om 'pro-user design' te implementeren;
• er is geen one-size-fits-all-oplossing;
• mensen die lijden onder verslavend ontwerp moeten geholpen worden in de mentale gezondheidszorg;
• er is meer onderzoek nodig.

En nu? Wij gaan met dit rapport en de aanbevelingen naar de Europese en Nederlandse beleidsmakers die zich bezighouden met de regulering van verslavend ontwerp. Met als doel: ons hier in de Europese Unie beter tegen wapenen.