Nu ter consultatie: de nieuwe wet voor de geheime diensten

00:00

-54:11

00:00

Bits of Freedom Podcast

18 september 2026

Deze week praten we met Lotte over de nieuwe wet voor de geheime diensten. Evelyn vond een slow-cial media app: Roost.

Inge Wannet Podcasthost & operations manager

Evelyn Austin Algemeen directeur

Lotte Houwing Beleidsadviseur

Roost

Evelyn tipt een nieuwe app, Roost, die in juni in de appstore kwam. Het is een app waarmee je berichten verstuurt in de snelheid van vogels. Je typt een berichtje, geeft het mee aan een vogel en zo zie je die digitaal langzaam naar de ontvanger vliegen. Slow-cial media noemen ze het zelf.

Een nieuwe wet voor de geheime diensten

In maart namen we een podcast op over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017Luister hier naar de eerdere podcast (ook wel bekend als de Sleepwet), of zoals de nieuwe wet gaat heten: de Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (de Wbnv). De wet regelt de taken, de bevoegdheden en het toezicht op de AIVD en de MIVD.

Lees hier onze inbreng op de consultatie

Een enorm wetsvoorstel

Het nieuwe voorstel is enorm, zowel qua omvang als qua inhoud. Het voorstel introduceert een nieuwe structuur van de wet, meer bevoegdheden voor de diensten en minder toezicht. En dus een nieuwe naam: "Vrij last minute is de naam aangepast naar Wet bescherming nationale veiligheid. En dat is politiek gezien natuurlijk heel erg slim. Want wie stemt er nou tegen de bescherming van de nationale veiligheid?" aldus LotteLees hier het artikel dat Lotte schreef over het wetsvoorstel.

Bredere inzet van bevoegdheden

Tot nu toe werken de Nederlandse geheime diensten AIVD en MIVD op basis van de Wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv). Volgens die wet mogen de diensten hun bevoegdheden inzetten voor hun kerntaak: het beschermen van de nationale veiligheid en de democratische rechtsstaat.

Met het nieuwe voorstel wordt er veel mogelijk gemaakt. Nu mogen de diensten hun bevoegdheden alleen inzetten voor hun kerntaak: het beschermen van de nationale veiligheid en de democratische rechtsstaat. Straks mag dat ook om nieuwe technologie te ontwikkelen die ze bij hun werk gebruiken. En om de inzet van andere bevoegdheden mogelijk te maken, bijvoorbeeld door digitale infrastructuur alvast te hacken, zonder dat daar op dat moment een aanleiding voor is, om sneller te kunnen handelen wanneer daar eventueel iets gebeurt.

Ook mogen ze bijna zonder beperkingen gebruik maken van technologie om hun werk te doen. Dit geldt voor zowel het gebruik van technologie die al bestaat, als voor technologie die in de toekomst opkomt.

Er komen aparte regels voor zogenaamde "evidente tegenstanders". De diensten mogen op organisaties die als zodanig worden aangewezen een jaar lang bevoegdheden inzetten zonder voorafgaande toestemming te hoeven vragen.

En er komt een staatsnoodrecht-regeling waarbij de regering toezichtsbepalingen buiten werking kan stellen.

Meer bevoegdheden, minder toezicht

In de wet worden ook meer bevoegdheden geïntroduceerd. Er mag AI worden gebruikt om de verzamelde bulkdata te analyseren en de mogelijkheid om samen te werken met overheden, private partijen en het buitenland worden uitgebreid. Ook komt het sleepnet, dat we nog kennen uit 2017, terug in de wet, en wordt zelfs verruimd.

Tegelijkertijd wordt het toezicht verminderd. De hackbevoegdheid wordt opgedeeld in drie stappen, waardoor pas bij het meenemen van gehackte gegevens door de diensten toestemming nodig is. De toezichthouder wordt verplicht aanvragen te beoordelen zonder kennis van eerdere aanvragen en al die partijen waarmee samengewerkt wordt vallen buiten het toezicht van deze wet. Daarnaast is er een personele krimp van 30% bij de toezichthouder. En zijn er minder waarborgen en bescherming van fundamentele rechten en onze democratie.