Meer bevoegdheden burgemeester en politie: Wet gegevensvergaring openbare orde.
Deze week spreken we met Lotte over de Wet gegevensvergaring openbare orde. Evelyn deelt een offline tentoonstelling over online ontwikkelingen.
AI gegenereerde bordjes spaghetti
Evelyn tipt Silvia Dal DossoMeer over de kunstenaar vind je hier, een Italiaanse kunstenaar en medeoprichter van het collectief Clusterduck, die ze zag in een intrigerende tentoonstelling bij Upstream Gallery. Daar is onder meer haar serie The Future is Weird AF te zien: AI-gegenereerde mini-documentaires in de stijl van Adam Curtis, gecombineerd met een opvallende installatie van drie borden spaghetti. Die borden zijn gebaseerd op AI-gegenereerde beelden die zij over meerdere jaren liet maken, telkens met dezelfde opdracht. Het resultaat laat op een hele tastbare manier zien hoe snel AI zich ontwikkelt: van abstracte, vervormde slierten naar steeds realistischer en gedetailleerder eten.
Van opsporing naar preventie
De Wet gegevensvergaring openbare orde, die als wetsvoorstel ter advies bij de Raad van State ligt, geeft burgemeesters en politie meer ruimte en bevoegdheden om online informatie te verzamelen, op te slaan en te delen om verstoringen van de openbare orde te voorkomen. Denk aan het monitoren van sociale media en het gericht volgen van individuen. De focus verschuift hiermee naar het voorkomen van mogelijke verstoringen. Volgens Lotte wordt de drempel voor de politie om mensen te monitoren daarmee steeds lager.
Wat onder “openbare orde” valt, is niet scherp te definiëren. Dat maakt de inzet van deze extra bevoegdheden moeilijk voorspelbaar. De politie kan gegevens verzamelen, analyseren en delen met andere instanties. Omdat dit ook geautomatiseerd kan gebeuren, kan de schaal groot zijn. Niet alleen individuen, maar ook hele online groepen kunnen zo in beeld komen en gemonitord worden.
Framing van demonstraties als risico
In de politieke framing van de wet wordt vaak verwezen naar demonstraties die uit de hand lopen. Toch blijkt uit onderzoek dat dit maar in 3% van de van de gevallen gebeurt. Het merendeel van de demonstraties verloopt dus gewoon rustig.
Toch verschuift het beeld van demonstraties als onderdeel van een gezonde democratie naar demonstraties als risico voor de openbare orde. Dat heeft gevolgen voor hoe beleid wordt gemaakt en toegepast.
Minder ruimte om je uit te spreken
Een belangrijk risico hiervan is het zogenoemde chilling effect. Mensen kunnen zich minder vrij voelen om zich online uit te spreken als ze weten dat ze mogelijk worden gemonitord.
Wie een oproep wil doen voor een demonstratie of zich wil aansluiten bij een online groep, kan zich gaan afvragen wat er met die informatie gebeurt. Die twijfel kan ertoe leiden dat mensen zich terughoudender opstellen.
De wet past in een bredere ontwikkeling waarin de overheid meer mogelijkheden krijgt om online gedrag te volgen en te beïnvloeden. Volgens Bits of Freedom staat daarbij iets fundamenteels op het spel: de ruimte voor burgers om zich vrij te uiten.
Volg ons op de voet...
Let op! Nu volgen wat linkjes naar Big Tech!
Volg jij Bits of Freedom al? Bijvoorbeeld op Mastodon, Bluesky, Instagram of LinkedIn?
De podcast vind je in jouw favoriete podcastapp. Bijvoorbeeld op Spotify of Apple Podcasts.
Wil je niks te maken hebben met Big Tech? Abonneer je dan gewoon op onze podcastnieuwsbrief: