Samen met Stichting Meld Islamofobie, Free Press Unlimited en Racism & Technology Center gingen we in gesprek met ambtenaren van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de nieuwe inlichtingenwet, de Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv).

De nieuwe wet geeft de geheime diensten ruimere surveillancebevoegdheden en schaalt het toezicht verder af. Deze vergaande surveillance raakt niet alleen aan onze privacy, maar ook aan meerdere fundamentele rechten en vrijheden. Het heeft daarmee een directe impact op onze democratische rechtsstaat. Dat raakt ons allemaal. Daarom togen wij samen naar Den Haag om onze zorgen over het voorstel te delen. Hieronder lees je de samenvatting van onze bijdrages.

Robin Pocornie van Racism & Technology Center

"De overheid heeft met het toeslagenschandaal en discriminerende risicoprofilering laten zien hoe schadelijk de inzet van datasystemen kan zijn, juist voor mensen die al disproportioneel met discriminatie te maken hebben. Toch geeft dit wetsvoorstel de inlichtingendiensten meer mogelijkheden voor surveillance en de inzet van algoritmen, terwijl het onafhankelijke toezicht wordt afgezwakt. Dat vergroot niet alleen het risico op discriminatie, maar het kan mensen ook uit angst voor onterechte profilering belemmeren om zich uit te spreken of te demonstreren. Het Racism and Technology Center roept daarom op om deze wet niet in de huidige vorm door te zetten en te zorgen voor sterk, bindend toezicht en onafhankelijke toetsing op discriminatie."

Anass Koudiss van Stichting Meld Islamofobie

"Stichting Meld Islamofobie beoordeelt deze mogelijke wetsuitbreiding door deze in de context te plaatsen van 25 jaar uitdijende repressieve wetgeving en gerelateerde mondiale geopolitiek. Deze wetgeving wordt gelegitimeerd door het aanblijvende en valse angstbeeld van moslimterrorisme. Wij maken ons ernstige zorgen over de steeds grotere surveillance bevoegdheden van overheidsinstanties en de desastreuze gevolgen voor moslim- en andere gemarginaliseerde gemeenschappen."

Jasmijn de Zeeuw van Free Press Unlimited

"Tijden zijn veranderd, maar de noodzaak voor democratische waarborgen bij de uitbreiding van bevoegdheden is dat niet. Free Press Unlimited maakt zich zorgen over de gevolgen voor journalisten en media in binnen- en buitenland. Onder andere het mogelijk delen van hun gegevens met buitenlandse diensten en private partijen bedreigt de mate waarin zij vrij verslag kunnen blijven doen en kunnen communiceren met hun bronnen."

Lotte Houwing van Bits of Freedom

"Dit voorstel zorgt ervoor dat de geheime diensten met minder verantwoording op meer manieren nog meer gegevens mogen verzamelen, verwerken en met AI analyseren. Onze gegevens belanden daardoor eerder op de servers van de geheime diensten en worden eerder door hun AI geanalyseerd, wat risico's met zich meebrengt wat betreft bijvoorbeeld discriminatie. Dat de diensten straks mogen hacken zonder voldoende toezicht, en zonder dat er wordt meegekeken naar de technische risico's van deze operaties, zorgt voor grotere risico's voor de veiligheid van de Nederlandse digitale infrastructuur. We vinden het voorstel dan ook absoluut niet in balans. Het heeft een groot tekort aan bescherming van fundamentele rechten en de democratische rechtsstaat."