Toen ik vorige zomer een lange fietstocht maakte, vervloekte ik mezelf om mijn houtje-touwtje routebeschrijving. Hop, iedere dag weer een nieuw briefje vol cryptische beschrijvingen over waar precies rechts of links af te slaan op mijn stuur geplakt. Met als resultaat: veel verkeerde afslagen, een langere route en een stuk meer heuvels en dus hoogtemeters. Eén ding wist ik zeker: dit nooit meer.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Dit artikel verscheen eerder als voorwoord van onze tweewekelijkse nieuwsbrief. Voortaan deze nieuwsbrief meteen in je inbox ontvangen? Schrijf je in via:

Zou de oplossing dan toch liggen in GPS-navigatie? Ja, het levert waarschijnlijk een stuk efficiëntie en minder frustratie op. Maar wil ik mezelf wel onderwerpen aan deze vorm van zelfsurveillance, waarbij ook meteen in het oog springt hoeveel calorieën je al hebt verbrand, hoeveel kilometer je nog te gaan hebt en hoeveel heuvels er nog aan komen?

Het vraagstuk doet me denken aan filosoof Michel Foucault en zijn notie van biopolitics. In de jaren zeventig beschreef hij een macht die de focus legt op het organiseren en optimaliseren van het leven van de bevolking. De staat begon geboortecijfers, volksgezondheid en seksualiteit te registreren en te sturen. Het individuele lichaam werd een politiek object. De bevolking werd gereduceerd tot iets telbaars, meetbaars en vormbaars.

Wat Foucault waarschijnlijk niet had voorzien, is de mate waarin die meetbaarheid vandaag de dag genesteld zit in de wearable devices die we vrijwillig dragen. GPS-trackers, smartwatches en slimme creepy brillen beloven zorg, gezondheid en efficiëntie, maar vragen toegang tot ons lichaam. Macht en controle worden in dit geval niet door de staat opgelegd, maar door individuen zelf uitgevoerd. Biopolitics als zelfsurveillance dus.

Een sprongetje naar mijn fietstocht dit jaar. Jawel, mét GPS-tracking. Ik merk dat ik graag acht kilometer langer fiets om toch precies de 100 aan te tikken. Ik merk dat ik bij voorbaat vermoeider een berg op klim wanneer ik van tevoren zie hoe hoog en stijl hij is. En ik merk dat ik op het einde toch net wat harder ga trappen, om het gemiddelde aantal kilometers per uur wat hoger te krijgen dan de dag ervoor.

Het gemeten leven? Wellicht toch niets voor mij.