Stukken kapot gescheurde dozen die tegen auto's leunen: het is een veelgeziene aanblik rondom de markt. Ik begreep het niet meteen, maar iemand vertelde me dat het een manier is, voor mensen die kort stil staan om te laden en lossen, om te voorkomen dat je 'gezien' wordt door de scanauto's van de parkeerhandhaving. Die herkennen de situatie 'laden en lossen' namelijk niet, en zadelen je geautomatiseerd op met een boete.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Dit artikel verscheen eerder als voorwoord van onze tweewekelijkse nieuwsbrief. Voortaan deze nieuwsbrief meteen in je inbox ontvangen? Schrijf je in via:

Ik moest eraan denken bij het lezen van een rapport van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) deze week. Uit hun onderzoek blijkt dat de inzet van scanauto's naar schatting zo'n half miljoen onterechte boetes per jaar oplevert. De software die aan gemeentes wordt gesleten onder de belofte van kostenbesparing en efficiëntie, kan die belofte helemaal niet inlossen. Ze verkleint de last niet, maar verschuift deze: van gemeente naar burger, van boete-uitdeler naar boete-ontvanger.

Dat is meer dan alleen irritant. Het is het zoveelste voorbeeld waar de kosten van automatisering worden afgewenteld op het individu. En het zet de relatie tussen de gemeente en haar inwoners onder druk: onzorgvuldige automatisering zorgt ervoor dat je je als burger steeds vaker moet verklaren, verdedigen, verduidelijken. Uit het onderzoek van de AP blijkt dat kwetsbare groepen hier extra de dupe van zijn, zoals mensen met een gehandicaptenparkeerkaart en mensen die digitaal niet zo vaardig zijn.

Zelfs bij zoiets basaals als parkeren, kunnen algoritmen dus grote impact hebben op de burger. En die heeft tegenover geautomatiseerde systemen niet zoveel handelingsperspectief. Daar komt het belang van privacy om de hoek kijken. Het verhullen van het kenteken door die kapot gescheurde doos is een perfect voorbeeld van de kracht van privacy, namelijk weerstand bieden tegen objectificatie. Omdat we gezien willen worden als burger, niet verwerkt als data.