De meeste gebruikers van Facebook en Instagram in Nederland kunnen sinds het begin van dit jaar kiezen tussen twee tijdlijnen. Wil je de door Meta samengestelde tijdlijn, gebaseerd op het profiel dat ze van je hebben gemaakt? Of wil je de berichten van de accounts die je volgt in chronologische volgorde op je tijdlijn zien? Deze keuzemogelijkheid is een direct gevolg van onze (gewonnen!) rechtszaak tegen Meta.

Hoe staat het daarmee?

Al vrij snel na de uitspraak van de kort geding-rechter, begin oktober, ging Meta in hoger beroep. Ze zei het “fundamenteel” oneens te zijn met het oordeel. De zitting van het hoger beroep vond eind januari plaats. Tot onze grote verbazing trok Meta een werkdag voor de zitting alle inhoudelijke beroepsgronden in. Dat is natuurlijk buitengewoon respectloos: zowel wij als de rechters hebben ons grondig moeten voorbereiden op de zitting. Dat werk was nu voor niets.

De consequentie is dat Meta op dit moment, juridisch gezien, niet langer betwist dat zij de Digital Services Act (DSA) heeft overtreden. En dat is natuurlijk een overwinning. We kunnen er hierdoor namelijk vanuit gaan dat de veranderingen die Meta heeft moeten doorvoeren op last van de rechter, blijvend zijn. Gebruikers in andere Europese landen moeten overigens langer wachten voordat zij dezelfde vrijheid krijgen, want de Nederlandse rechter kan alleen bepalen wat er in Nederland moet gebeuren.

Waar ging het hoger beroep dan nog wél over?

Hoewel de kernvraag niet meer op tafel lag, werden er tijdens de zitting van het hoger beroep over heel veel andere zaken gesproken. Is een bepaald menu, zoals ontworpen door Meta, voor gebruikers daadwerkelijk een menu? Kan alleen Meta in Ierland aansprakelijk worden gesteld voor de overtredingen, of ook Meta‑vestigingen in Nederland en de Verenigde Staten? En hebben we als Bits of Freedom een spoedeisend belang? Dit laatste is wellicht het belangrijkste: als de rechter dit niet erkent, hadden we geen kort geding kunnen starten.

Maar goed, zo ver zal het waarschijnlijk niet komen. We hebben er alle vertrouwen in, want de kort geding-rechter was hier erg duidelijk over. De vrijheid van informatiegaring is een grondrecht dat onderdeel uitmaakt van de vrijheid van meningsuiting. Dit grondrecht wordt beschermd ten behoeve van het publieke debat, dat fundamenteel is voor een democratische samenleving. In dat licht bezien zijn de ingestelde vorderingen in dit kort geding naar hun aard spoedeisend.

De uitspraak volgt op 7 april

Op 7 april doet de rechter uitspraak in het hoger beroep. In de tussentijd kunnen Nederlandse gebruikers van Facebook en Instagram zélf bepalen welke informatie ze zien.

Hoe je je tijdlijn aanpast?