De Godwinlezing: waarom in ARTIS?

Kaartjes kopen als een guerrilla

Regels over netneutraliteit moeten aangescherpt worden
DOSSIER: Doe-het-zelf
DOSSIER: Be a Rebel

Je wilt online alleen maar een kaartje kopen voor een concert of voorstelling, maar moet vervolgens je naam, e-mailadres, thuisadres, geboortedatum en bloedgroep opgeven. Dat gaan we dus niet meer doen. Hierbij een korte cursus “Kaartjes kopen voor guerrilla's.”

Credits:
Foto: Bong Grit

Steeds vaker kun je heel makkelijk via het internet een kaartje kopen. Je krijgt een PDF-je gemaild en laat bij de ingang de QR-code op je telefoon scannen. Snel en handig. Veel te vaak moet je bij die theaters en podia een account aanmaken en daarbij al je persoonlijke gegevens invullen. Geen schoolvoorbeeld van hoe het eigenlijk hoort. Gelukkig hoef je niet op de privacytoezichthouder te wachten om er wat aan te doen. Immers: als een organisatie om jouw gegevens vraagt, betekent dat natuurlijk niet dat je die ook per se moet geven.

Waarom zo braaf?

Je hele leven ben je getraind om heel braaf alle formulieren zo goed mogelijk in te vullen. Vaak is dat heel verstandig. Maar voor het kopen van een kaartje hoeft dat toch helemaal nietIn dit boek lees je meer over ‘obfuscation’ als een vorm van privacybescherming en protest? Sterker nog, voor onze morele gezondheid is het goed om zo af en toe een stomme regel te overtreden. In een interview in de Groene AmsterdammerHet volledige interview in de Groene legde James C. Scott jaren geleden uit waarom hij dat doet:

Het idee is dat iedereen op een zeker punt in zijn leven voor de keuze zal staan om een fundamentele maar moreel abjecte wet te breken. Alles zal afhangen van die ene, juiste keuze. Om klaar te zijn voor dat moment geloof ik dat je aan je vorm moet werken. Daarom probeer ik iedere twee of drie dagen minimaal een keertje door rood te rijden.

Scott noemt dit een vorm van anarchistische aerobics. Oké, na deze kleine warming-up nu snel aan de slag met wat ongehoorzaamheid.

Stap 1: Nadenken over wat er echt nodig is

Voordat je bij een online bestelling iets invult is het goed om eerst even goed na te denken over welke informatie er allemaal écht nodig is. Als je een fysiek product koopt dat opgestuurd moet worden, dan is het logisch dat de webwinkel een postadres nodig heeft. Maar voor het kopen van een kaartje is dat meestal niet het geval. Daar is een e-mailadres eigenlijk al genoeg. Dit geldt overigens alleen voor kaartjes die niet op naam staan (en die je dus ook aan iemand anders kunt geven).

De eerste stap is dus altijd dat je even goed nadenkt over wat er nou per se nodig is. Je vult daarna alleen bij de velden die essentieel zijn de juiste informatie in, bij de andere velden kun je jouw fantasie de vrije loop laten gaan.

Stap 2: Goochelen met je (tijdelijke) e-mailadres

Je ontkomt er meestal niet aan om een e-mailadres achter te laten. Als je slim bent dan zorg je ervoor dat elke organisatie waar je iets koopt een ander e-mailadres van je heeft. Op die manier kun je alle mail op dat adres heel makkelijk automatisch weggooien als je het niet meer wilt ontvangen en weet je ook meteen welke organisatie stiekem je mailadres heeft doorverkocht of gelekt als je opeens mail op dat unieke adres begint te ontvangen.

Wist je dat heel veel e-maildiensten dit je heel makkelijk maken? Sommige diensten verstrekken adressen die je tijdelijk kunt gebruiken. Het Nederlandse StartmailDe website van Startmail doet dit bijvoorbeeld. Andere diensten maken gebruik van de zogenaamde +-syntax. Je kunt dan achter het deel van je e-mailadres vóór het apenstaartje een ‘+’-teken zetten gevolgd door een willekeurige tekst:

waaromzitiknogbij@gmail.com is dus hetzelfde als waaromzitiknogbij+poppodium@gmail.com of als waaromzitiknogbij+theater@gmail.com.

Deze +-syntax werkt bij GmailUitleg over hoe je dit bij Gmail doet, maar ook bij de meekijkvrije @freedom.nl e-mailadressen die onze donateurs bij SoverinEn zo werkt het bij Soverin kunnen krijgen.

Als je mail op je eigen domeinnaam hebt, dan kun je vaak een catch-all adres instellen. Alle mail die naar hetmaaktnietuit@jouwdomeinnaam.nl wordt gestuurd komt dan bij je aan, maar je kan wel goed zien wie er slordig is geweest met je mailadres.

Tot slot heb je (vaak gratis) diensten zoals 10minutemail of MailinatorEen overzichtje van dit soort diensten die gemaakt zijn om eenmalig mailtjes op te ontvangen. Soms kunnen die handig zijn, maar voor het afleveren van toegangskaartjes kun je er beter voorzichtig mee zijn.

Stap 3: Je naam: eindelijk kun je zijn wie je wilt zijn

Hier heb je eindelijk de kans om jezelf de naam te geven die je altijd al had willen hebben. Zo ben ik zelf vaak Donald KarabotsosShut the fuck up Donny!. Als je een geslacht moet opgeven (vaak ook nog eens een binaire keuze), dan is dit het moment om met je gender te spelen als je daar zin in hebt. Bij restaurantreserveringen is het trouwens wel handig om te onthouden welke naam je hebt gebruikt. En bij Booking.com kan het nog wel eens een leuk effect hebben als je de naam van een beroemde TV-presentator gebruikt en in de comments: “Mrs. X is a famous TV presenter, one of the more private rooms would be much appreciated” zet (altijd in derde persoon enkelvoud, deze presentator boekt natuurlijk niet haar eigen hotels).

Stap 4: Je adres (nee, ik hoef geen catalogus thuisgestuurd)

Als je jouw echte adres invult, dan krijg je vaak tot in het einde der tijden minstens één keer per jaar een catalogus thuisgestuurd met alle voorstellingen van het seizoen. Deze wordt dan meestal ook nog eens omringd door allerlei bedelbrieven. De oplossing is simpel: gebruik een adres wat niet bestaat. Dit is mijn favoriet:

Dit is niet mijn adres 1
1010 AA Amsterdam

Mocht er dan ooit een mens de moeite nemen om te kijken naar de kwaliteit van het adressenbestand, dan weten ze in ieder geval dat ze dit adres weg kunnen gooien. Update: Een lezer van dit artikel suggereerde dat je ook het adres van de organisatie zelf kunt gebruiken.

Als je wel wil dat er iets met de post aan kan komen, dan kan het vaak handig zijn om je werkadres te gebruiken (dat is vaak ook nog eens beter voor het milieu). Helaas is dat niet altijd mogelijk. Niet iedereen heeft werk of heeft een flexibele werkgever.

Stap 5: Let op de valkuilen en dark patterns

Je bent nu bijna klaar met je bestelling, maar juist op het einde moet je goed op blijven letten. Hier is de mindset van een guerrilla het meest belangrijk: zie de plek waar je bestelt als de onderdrukker. Gelukkig gaan de theaters en podia niet zo ver als de meeste vliegmaatschappijen. Die zijn namelijk de meester van het zogenaamde dark patternHier vind je een overzicht van dark patterns (“Huh? Ik had toch juist géén reisverzekering gekozen?”). Bij het kopen van kaartjes moet je vooral oppassen dat je niet bij het akkoord gaan van de voorwaarden jezelf ook meteen inschrijft voor de nieuwsbrief.

Bekijk de video van The NerdwriterHier vind je het origineel op YouTube om je te immuniseren tegen dit soort manipulatie:

De betaalmethode is je achilleshiel

Tja, dit blijft een probleem: cash afrekenen gaat niet bij online ticketshops en anonieme cryptocurrencies worden nog maar zelden geaccepteerd. Als je via iDEAL betaalt dan krijgt de ontvangende partij toegang tot de IBAN waarmee je betaalt én de naam van de rekeninghouder. En ook bij een betaling met een credit card geef je vaak veel gegevens weg. Omdat betaalverkeer zo heftig gereguleerd wordt (en daar valt best wat voor te zeggen), gaat het maar langzaam met de alternatieven. Volgens Zeynep TufekciShouldn’t We All Have Seamless Micropayments By Now? is het feit dat we online nog steeds niet op een makkelijke en anonieme manier bescheiden bedragen kunnen afrekenen de oorzaak van veel van de problemen op het internet.

Gelukkig worden de betaalgegevens vaak nog niet gekoppeld aan de bestelgegevens. Dat zou ook niet zo betrouwbaar zijn: hoe weet de ticketshop dat je niet je moeder, broer of buurvrouw hebt gevraagd om even met iDEAL voor je te betalen?

Voor de mensen met (anonimi)tijd: de kassa is open

Met excuses voor de slechte woordgrap (ook met taal zijn de regels er om gebroken te worden…).

Het is duidelijk dat je zelfs als guerrilla bij het online kopen van kaartjes een digitaal spoor achterlaat. Als je dat echt vervelend vindt, dan kun je gelukkig bij de meeste podia gewoon met contant geld een kaartje aan de kassa kopen.

Nu zijn we natuurlijk heel benieuwd naar de trucs die jij gebruikt om wel het gemak maar niet de nadelen van online shoppen te ervaren. Zet je ze in de comments?

  1. Greet

    Ik geef al jaren mijn allereerste telefoonnummer op, alleen al omdat webpaginas vastlopen als je geen telefoonnummer geeft.Ook in mijn leefgroep staat dat nummer al jaren in de telefoonlijst, om zo onzintelefoontjes te weren. Ik kreeg deze week voor het eerst een bericht dat mijn telefoonnummer niet klopte, na achttien jaar….

    • Hans de Zwart

      Ik had het inderdaad ook over telefoonnummers kunnen hebben. Zelf gebruik ik vaak +31 6 1234 5678. Ik zou eigenlijk eens moet checken of die niet toevallig van iemand is… (net gedaan: niet dus).

  2. Ja Dag Net Geleerd Van niet

    Heeft er iemand ervaring met het ‘dark pattern’ dat in mijn Google-(desktopbrowser) resultaten zit? Na een halve seconde klappen er extra advertenties uit op de plek van het de bovenste resultaten. Waar je dan dus per ongeluk op klikt. Erachter staat in lichtgrijs ‘x Ads’. Heel irritant.

  3. Hans Kazan

    Vaak wordt 0600000000 als telefoonnummer wel geaccepteerd. Verder gebruik ik voor **elke** online aankoop een ander emailadres. Ik heb een eigen domein met een catch-all, en met een webscriptje genereeer ik in een handomdraai een emailadres zoals:

    bol.com.4329f8uf9sd7gyh@mijndomein.com

    En als het even kan betaal ik inderdaad met cryptocurrency.

    Overigens wonen lang niet al mijn alter ego’s in Nederland. 🙂

    • Hans de Zwart

      Wat fijn dat Hans Kazan zich ook met deze discussie bemoeit… 😉 Voor elke bestelling een apart e-mailadres is ook wel interessant. Bewaar je dan ook voor elk van die bestelling een apart wachtwoord?

      • Hans Kazan

        Klopt, dat PHP scriptje maakt naast het e-mailadres ook een wachtwoord aan. Bij veel webshops heb ik overigens geen wachtwoord nodig om af te kunnen rekenen.

  4. Tom

    Vaak moet je een geldige postcode/huisnummer combinatie opgeven. Het juiste antwoord kun je vinden op de contactpagina van de desbetreffende website, zodat je niet iemand anders met het probleem opzadelt.

    • Hans de Zwart

      Oh ja, dat is natuurlijk nog beter: gewoon het adres van de organisatie zelf gebruiken! #protip. Ik voeg hem toe aan de tekst.

  5. Hans Klok

    Een paar jaar geleden liet ik taart bezorgen bij de klant waar ik op dat moment werkte. Ik vond het al lang duren, maar het bleek dat ze twee balie hadden. Dame achter de balie pissig dat mijn (willekeurige) nummer niet klopte: “Ik kreeg een mevrouw aan de lijn die van niets wist!”

  6. Marie

    Telefoonnummer: of ook het nummer van de website/bedrijf, of een nummer dat direct in de voicemail komt (vaak wel een dienst die zoiets goedkoop aanbiedt; xs4all heeft/had een leuke 087-nummer-reeks). Werkt perfect als [netnummer]-[000000] niet werkt.

  7. Coen van der Poll

    Goed stuk Hans, die tip van de + in je e-mailadres kende ik nog niet! Graag voeg ik onderstaande toe aan je verhaal, misschien kunnen we een discussie starten.

    Het is altijd belangrijk om na te denken welke gegevens je met wie deelt, en theaters zouden alleen moeten verplichten in te vullen wat nodig is. Al is het maar om de kwaliteit van die gegevens voor het theater te verhogen.

    De angst van theaters is echter vaak dat bezoekers dan niets meer invullen, terwijl het soms wel belangrijk is voor ze. Zo heeft een theater heel veel aan bijvoorbeeld een correct geboortejaar en een correcte postcode i.v.m. inzicht in publiek en rapportage aan (regionaal gebonden) subsidiegevers. Je wil ook graag weten wie in je zaal zit zodat je daar je programmering op af kunt stemmen. In die zin kun je als bezoeker er dus indirect ook zelf belang bij hebben om gegevens te delen.

    Als we het over ‘nodig’ hebben: zelfs e-mailadres is eigenlijk niet nodig, want die barcode kan ook direct op je scherm. Het is echter wel zo handig om te kunnen communiceren als er iets verplaatst of geannuleerd wordt, daarom wordt ook vaak een telefoonnummer gevraagd. Waar ik maar mee wil zeggen dat er meerdere gradaties van ‘nodig’ zijn, en soms is het misschien goed om zelfs wat extra gegevens te delen als je dat het theater gunt (waarmee ik dus níet bedoel dat het verplicht zou moeten zijn).

    Ik hoop dus dat iedereen bij dat nadenken over welke gegevens je deelt, niet alleen maar aan ‘altijd zo min mogelijk’ denkt, maar de balans zoekt met wat je wel kunt delen om een theater te helpen.

  8. claus

    Al zeker tien jaar kan je bij het amsterdams uitburo alleen kaartjes kopen als je je naam en adres opgeeft. Als je het weigert en stuit je op groot onbegrip krijg je geen kaartje.Daarom kom ik er nooit meer.

    • Hans de Zwart

      Je bedoelt bij de fysieke kassa? Wow. Ik kan me haast niet voorstellen dat dat vandaag de dag nog steeds zo is.

  9. Phil

    Whenever a site asks me for my occupation, I simply fill in: fluff girl

  10. Pietje Puk

    Bij ieder email adres ben ik een ander geslacht, heb ik een fake name, een fake geboortedatum en geef ik nooit telefoonnummers. Bij een online bestelling of een petitie is mijn tel.nr. 0612345678, en woon ik in een diagonaal liggende provincie. Voor de nieuwsbrief van the Lancet, heel interessant, ben ik een docter uit London met het adres van het gemeentehuis aldaar. enz….

    • Hans de Zwart

      Heb je daar nooit last van gehad op één of andere manier?

      • Bert Haanstra

        Ha, maar waarom zou je überhaupt alleen bij ticketverkopers nonsense invullen?

        Ik heb intussen mijn stufi schuld afbetaald, maar toen ik nog moest betalen, veranderde ik zo eens in de paar jaar (als ik ze toch een formulier moest sturen) mijn geslacht bij DUO. Want wat de fok maakt jou dat nou uit welk geslacht ik heb, als ik mijn studielening maar terugbetaal.

        Was altijd wel grappig, om dan een paar jaar als mevrouw aangesproken te worden, of juist als mijnheer.

        • Hans de Zwart

          Dit lijkt me alleen verstandig in situaties waarin de andere partij iets van jou wil (in plaats van dat jij iets van een andere partij wilt)!

  11. Wouter

    wanneer het kan, vul ik als geboortedatum in 01-01-1600 [slag bij Nieuwpoort]. ook nog een aardige breinbreker voor de tegenstander.

    • Hans de Zwart

      Ah ja, historische data zijn altijd goed…

    • Hippo

      Ooit op een 18+-site (nee,niet zo-een, maar iets met alcoholische recepten) als geboortejaar 01-01-1900 ingevuld. Gevolg: ik werd geweigerd want te jong (in 2018).

  12. Marc-Jan Trapman

    Ik strijd er nu al jaren voor dat wij (kunstenaars en auteursrecht-creërenden), producenten, podia en publiek, zelf de beschikking over onze gegevens in handen nemen via een nieuwe beheerder van deze (onze eigen dus) database. Want wij kunnen door deze gegevens slim te gebruiken heel veel doen (dat is namelijk de reden dat de ticketing bedrijven kunnen bestaan: die gegevens zijn niet voor niets veel waard voor de reclameboys en girls) Kunstenaars kunnen op die manier elke niche in het publiek laten weten waar ze mee bezig zijn, en publiek kan op zoek naar het werk van kunstenaars waar ze geïnteresseerd zouden kunnen zijn, in plaats van doodgegooid te worden met aanbiedingen voor blockbusters om maar een paar voorbeelden te noemen die in de culturele sector relevant zijn. Maar dan moeten we wel eerst grip krijgen op onze eigen data, zodat we zelf over de algoritmes etc gaan waarmee we die data bewerken. Dat kan via een nieuwe legale weg met respect voor privacy (de nieuwe Europese wetten) en veiligheid.
    Meer daarover op http://www.kunstvallei.nl

  13. V. Rijbit

    Ook ik geef al jaren bij ongewenste data dwang een andere naam en tel nummer op. Maar in aanvulling op je stuk laat ik bij deze weten dat ik ook altijd wel de moeite neem om desbetreffende bedrijven/organisatie op te bellen om aan te geven dat ik wel een kaartje wil maar zonder online aanmelding.Dan vraag ik A- of ze een alternatief bieden en B- of ze dat alternatief hebben of ze dat dan ook op de website willen vermelden ( en uiteraard als ze dat niet hebben of ze daar voor willen gaan zorgen).het is een tijdrovende ‘hobby’want je moet altijd weer door de standaard discussie van ‘maar het is zo handig’, ‘we doen er geen foute dingen mee’, ‘jamaar dan kunnen we u bellen als het niet doorgaat’ MAAR ik hou uit principe vol. Allereerst omdat ik gewoon niet geloof dat het een goede ontwikkeling is dat mensen ter voorkoming van teveel persoonsdata registratie het opgeven van onjuiste dat als alternatief gaan zien.Bovendien blijkt dat het ook nogal eens wil helpen. Regelmatig krijg ik namelijk ook een reactie als ‘goh nu u het zegt… daar hebben we eigenlijk nooit over nagedacht’. En zelfs heb ik inmiddels een heel lijstje van organisaties die hun beleid hebben aangepast door vermelding naast de online mogelijkheid van verkoop aan kassa of via telefonische aanmelding. waaronder bijvoorbeeld: mantelzorgorganisatie van de gemeente Utrecht,College voor de Rechten van de Mens en jawel Bits of Freedom.

    • Hans de Zwart

      Dank voor je verhaal en voor je tomeloze inzet. Volgens mij hebben wij ons beleid nooit aangepast. Wij geven mensen altijd de mogelijkheid om ook met contant geld een kaartje te kopen. Helaas lukt het met onze evenementpartners niet altijd om dit heel toegankelijk en flexibel te regelen, maar het kan altijd.

  14. Neelie W

    Ik heb recent een paar keer gehad dat mijn onjuist ingevulde geboortedatum niet geaccepteerd werd. 1 keer vulde ik – omdat het urgent was – na enkele andere pogingen dan maar mijn echte geboortedatum in, waarna deze wél geaccepteerd werd.
    Hoewel ik in al deze gevallen nooit eerder contact had gehad met betreffende organisaties.
    Ik vind dit shocking. Kennelijk is er software in omloop die door websites wordt gebruikt. Heb wel melding gemaakt bij de privacy autoriteit.

    • Hans de Zwart

      Hoi Neeliie, Weet je nog bij welke website(s) dat was? Ik vind het op zich een raar verhaal, want als ze jouw geboortedatum al zouden kunnen weten, waarom moeten ze er dan nog naar vragen?

      • Gregorius Kotsemmer

        Ik heb het vermoeden dat er lijsten in omloop zijn van niet-bestaande namen, al dan niet in combinatie met onwaarschijnlijke geboortedata. Ik heb ooit als naam ergens “James Bond” opgegeven, maar daarop kreeg ik een foutmelding met de mededeling “Please provide us with your real name”. Idem met “James Kirk” en “Chuck Norris”. De naam “Bami Bal” werd dan weer wel geaccepteerd. Geboortedata voor 1910 werden ook geweigerd, gelukkig deed het aloude “01-01-1970” (unix epoch) het wel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.