Seminar 'Opsporing verzocht' Nederlandse bibliotheken

ID-plicht heeft geen effect op criminaliteit

Themakrant Terrorisme Buro Jansen & Janssen

Uit een evaluatie van de identificatieplicht door de Volkskrant blijkt dat de wet geen merkbare invloed heeft op de criminaliteitsbestrijding. Het Openbaar Ministerie zegt tegenover de Volkskrant geen voorbeelden te kennen van ernstige delicten die op grond van de nieuwe wet zijn voorkomen. “Voor zover de ‘gewone’ rechtshandhaving er doeltreffender door is geworden, blijft dat beperkt tot de minst ernstige vergrijpen uit de verkeerswet en de algemene politieverordening”, aldus de Volkskrant.

Uit de evaluatie blijkt dat de wet op de uitgebreide identificatieplicht vrijwel uitsluitend wordt gebruikt als boete-verdubbelaar voor kleine delicten, zoals fietsen zonder licht en wildplassen. De wet treft met name bedelaars, zwervers en jongeren. Jongeren worden vier keer zo vaak bekeurd wegens het niet kunnen tonen van een identiteitsbewijs als ouderen. In de toptien staan verder: het opgeven van een valse naam, softdrugsgebruik, openbare dronkenschap, brommerrijden zonder helm, autorijden zonder gordel, rijden door rood licht en het niet kunnen tonen van een brommercertificaat. In Amsterdam wordt de topvijf gedomineerd door overtredingen zoals softdrugsgebruik, bedelen, wildplassen en slapen langs de weg. Sinds de invoering van de wet op 1 januari 2005 heeft de politie 80 duizend boetes uitgedeeld met een totaal bedrag van 3,8 miljoen euro.

Bovendien blijkt dat toeval een grote rol speelt bij de vraag of iemand een boete krijgt voor het niet kunnen tonen van een paspoort of rijbewijs. Sommige agenten nemen genoegen met een spijtbetijging of fotokopie, anderen schrijven een boete uit. Ook verschilt het aantal boetes per regiokorps sterk. Flevoland deelde in 2005 slechts 313 boetes uit, tegenover 12.233 in Amsterdam. Ook verschillen de zogenaamde ‘vermissingsleges’ sterk per gemeente. Dit is de administratieve vergoeding die iedereen moet betalen bij het aanmelden van een gestolen of verloren paspoort. De vergoeding geldt in de meeste gemeenten ook voor wie met geweld van een paspoort is beroofd (los van de kosten van een nieuw paspoort).

Bob Hoogenboom, hoogleraar fraudewetenschappen aan de Nyenrode Universiteit, noemt de identificatieplicht in de Volkskrant een voorbeeld van symboolwetgeving, die nauwelijks bijdraagt aan meer veiligheid. “Het leidt tot een verflutting van zaken waarbij vooral de makkelijkste doelen worden gepakt”, aldus Hoogenboom.

Uit cijfers die minister Pechtold in januari 2006 aan de Tweede Kamer stuurde bleek dat het aantal vermiste en gestolen reisdocumenten in 2005 is toegenomen. De Bits of Freedom nieuwsbrief schreef hierover in februari 2006. De toename is volgens de minister het gevolg van de identificatieplicht. De minister kon niet aangeven of ook de fraude met zoekgeraakte documenten is toegenomen. Pechtold stelde dat de invoering van het biometrisch paspoort dit probleem zou repareren. Fraude met het biometrisch paspoort is in theorie moeilijker.

Minister Donner wil de Wet op de uitgebreide identificatieplicht pas in de tweede helft van 2008 laten evalueren. In 2005 vroeg de vaste commissie justitie van de Tweede Kamer aan Donner te onderzoeken in hoeverre de identificatieplicht de veiligheid heeft bevorderd. Volgens Donner is dat echter onmogelijk: “De Wet op de uitgebreide identificatieplicht maakt deel uit van een veelheid aan maatregelen ter bevordering van de veiligheid in Nederland, en het verminderen van criminaliteit en overlast. De vraag of criminaliteit en overlast afnemen exclusief als gevolg van de Wet op de identificatieplicht kan derhalve niet worden beantwoord.”

Minister Pechtold heeft aangekondigd dat op 26 augustus 2006 begonnen wordt met de uitgifte van het biometrisch paspoort. De chip in het nieuwe paspoort bevat een foto, naam, geboortedatum, geslacht, documentnummer, sofi-nummer (in de toekomst burgerservicenummer) en de datum einde geldigheid document. De vingerafdruk wordt op een later moment ingevoerd, omdat de Europese Unie nog een deel van de technische specificaties moet vaststellen. Over de voorgenomen centrale opslag van de biometrische kenmerken heeft het kabinet nog geen voorstel naar de Tweede Kamer gestuurd.

Dit artikel is automatisch geconverteerd uit het oude archief van nieuwsbrieven van Bits of Freedom.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.