Hoe minder de staat op heeft met democratie en the rule of law, des te minder de staat op heeft met NGO's en de media. Hoewel het maatschappelijk middenveld in heel Europa onder druk staan, spant Rusland nog steeds de kroon. Wat kunnen wij daarvan leren voor de bewaking van onze eigen democratie en rechtsstaat?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Amnesty rapporteert dat er in Rusland sinds 2013 bijna vierduizend mensen veroordeeld zijn voor terrorisme-gerelateerde misdaden. In meer dan 90% van de gevallen ging het niet om het plannen of uitvoeren van een terroristische aanval, maar om andere zaken zoals het "rechtvaardigen van terrorisme".

Het rechtvaardigen van terrorisme is sinds 2006 een misdaad, en sinds 2023 is daar het rechtvaardigen van "extremisme" bijgekomen. In de eerste helft van 2023 werden honderden mensen hiervoor veroordeeld. Sinds de invasie van Oekraïne is het uiten van sympathie voor Oekraïne genoeg om vervolgd te worden in Rusland. Anti-extremisme- en antiterreurwetgevingen wordt te vaak ingezet als instrument voor repressie, zeker door een staat die tegenmacht slecht duldt.

Dit komt onder andere omdat "terrorisme" en "extremisme" politiek geladen en moeilijk definieerbare begrippen zijn. In Rusland worden bijvoorbeeld oppositieleider Alexei Navalny, (techbedrijf) Meta en de "LGBT-beweging" als terroristisch/extremistisch aangeduid. Als je daar iets als "rechtvaardiging" of "verheerlijking" aan toe voegt bevind je je al helemaal op glad ijs. En dat brengt ons bij Nederland.

Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft vorige maand een voorstel naar de Tweede Kamer gestuurd voor een 'Wet Verheerlijking van Terrorisme'. Wie denkt dat Nederland zich niet morgen ontvouwt als klein-Rusland heeft waarschijnlijk gelijk. Maar een daarvoor belangrijke waarborg is het ontbreken van vage wetgeving die makkelijk voor politieke doeleinden kan worden misbruikt. Met andere woorden: laten we de proef niet op de som nemen en gewoon wegblijven van autoritaire maatregelen.