Vandaag heeft het Gerechtshof Amsterdam uitspraak gedaan in het hoger beroep dat Meta aantekende tegen een eerdere uitspraak in een rechtszaak van Bits of Freedom. De rechter oordeelde opnieuw in het voordeel van de digitale mensenrechtenorganisatie. Dat is goed nieuws voor gebruikers van Facebook en Instagram: de keuzevrijheid die zij hebben gekregen over de informatie op hun tijdlijn is blijvend.

Meta tekende hoger beroep aan tegen de uitspraak van de kortgedingrechter begin oktober. Bits of Freedom eiste dat Meta haar gebruikers in Instagram en Facebook de mogelijkheid biedt om een tijdlijn te kiezen die niet gebaseerd is op profilering. Dat is een verplichting die volgt uit de Digital Services Act (DSA). Zonder die keuzevrijheid wordt de deelname aan het publieke debat ernstig belemmerd. Dat is altijd al problematisch, maar zeker in tijden van verkiezingen. De kortgedingrechter gaf Bits of Freedom gelijk en beval Meta haar apps aan te passen.

Het directe gevolg hiervan is dat de meeste gebruikers van Facebook en Instagram in Nederland sinds begin dit jaar kunnen kiezen tussen twee tijdlijnen. De een is door Meta samengesteld, gebaseerd op het profiel dat van je is gemaakt. De ander is een tijdlijn met berichten van de accounts die je volgt op chronologische volgorde.

Meta betwistte in hoger beroep niet langer de overtreding van de Digital Services Act (DSA). Zij trok een werkdag voor de zitting alle inhoudelijke bezwaren in. Ze vroeg de rechter enkel om een oordeel over een aantal procesmatige punten. Zo bestreed Meta het spoedeisende belang van de rechtszaak. Ook vond ze de termijn te kort die ze eerder van de rechter kreeg om wijzigingen aan haar platforms door te voeren. De rechter geeft Meta op alle punten ongelijk.

Met de uitspraak in het hoger beroep is de keuzevrijheid voor gebruikers dan ook blijvend. Het Gerechtshof is, net als de kortgedingrechter, ‘van oordeel dat de vorderingen naar hun aard spoedeisend zijn.’ Bits of Freedom heeft een voortdurend spoedeisend belang bij de vordering door het ‘voortdurend onrechtmatig handelen \[...\] in strijd met de DSA’, juist ook omdat het gaat over de vrijheid van informatiegaring. Het Gerechtshof verhoogt de dwangsom naar 10 miljoen omdat het door de kortgedingrechter ‘gestelde maximum een onvoldoende prikkel tot nakoming’ is.

"De urgentie van de zaak wordt ook met deze uitspraak bevestigd," zegt Evelyn Austin, algemeen directeur van Bits of Freedom. "De impact van Meta op onze communicatievrijheid en het publiek debat is enorm. Het is daarom van groot belang dat ze zich netjes aan onze Europese regels houdt. Deze uitspraak in het hoger beroep laat wederom zien dat Meta niet onschendbaar is."

Gebruikers in andere Europese landen moeten langer wachten voordat ook zij meer keuzevrijheid krijgen. De Nederlandse rechter gaat namelijk alleen over de situatie in Nederland. Austin: "We zijn blij dat Meta zich op dit punt in Nederland nu grotendeels aan de wet houdt. Maar het is onverteerbaar dat zij de wet in andere Europese landen gewoon blijft overtreden. Europa verdient beter en daar gaan wij ons ook hard voor maken."