De winnaars van 2025
🏆 Expertprijs gewonnen door de Belastingdienst
Volgens de expertjuryleden biedt de Big Brother Awards een uitgelezen kans om aandacht te vragen voor schendingen die misschien al bekend zijn, maar die desondanks te weinig aandacht krijgen. In dat licht wijst de jury de Belastingdienst aan als winnaar van de Expertprijs. Ook geeft ze een speciale vermelding aan Microsoft, die was genomineerd voor het vanuit haar datacentrum in Nederland bijdragen aan de genocide in Palestina. Volgens de jury is het belangrijk dat hier veel meer aandacht voor is.
De Belastingdienst pakt de winst voor het onrechtmatig inzetten van algoritmen. Van de zo’n honderd algoritmen die worden ingezet, blijkt de helft niet aan de wettelijke regels te voldoen. Het gaat op meerdere vlakken mis: de Belastingdienst verzaakt haar wettelijke plicht om bij risicovolle verwerkingen van tevoren in kaart te brengen welke risico’s dit met zich meebrengt en welke maatregelen worden genomen om die te mitigeren. Ook houdt de Belastingdienst zich niet aan de plicht om verwerkingen van persoonsgegevens te verantwoorden en te documenteren. Dat zorgt ervoor dat de algoritmen en de uitkomsten niet controleerbaar zijn en er een risico bestaat voor discriminatie. Daarnaast is er niet altijd sprake van menselijke tussenkomst. De Belastingdienst houdt zich dus nog altijd niet aan de wet, met alle risico’s van dien.
🏆 Publieksprijs gewonnen door de Nationale Politie
De publieksfavoriet van deze misschien wel minst begeerde prijs van Nederland was dit jaar de Nationale Politie. Zij won voor het monitoren van activisten via sociale media, en het vervolgens thuis opzoeken van deze activisten, zonder wettelijke grondslag.
De politie is zelf erg onduidelijk over de functie en status van deze huisbezoeken. Hierdoor weten mensen niet of ze ergens van worden verdacht, of het gesprek telt als een verhoor, wat de aanleiding is voor het huisbezoek, wat er wordt gedaan met wat zij zeggen en wat hun rechten op dat moment zijn. Het gebrek aan bewustzijn van de politie over deze ongelijke machtsverhouding is stuitend. Onaangekondigde huisbezoeken zijn enorm intimiderend. Het kan voor mensen een drempel opwerpen om gebruik te maken van je demonstratierecht of vrijheid van meningsuiting.
In ons nominatierapport lees je meer over alle nominaties van 2025.Â
✊ Positieve prijs naar privacy voorvechters
Gelukkig was er ook positief nieuws: tijdens de uitreiking wordt ook jaarlijks een voorvechter van onze digitale rechten in het zonnetje gezet. Deze zogenoemde Felipe Rodriquez Award - naar een van de oprichters van XS4ALL en grondlegger van de digitale burgerrechtenbeweging in Nederland - ging dit jaar naar drie winnaars. We hopen dat zij anderen inspireren om werk te maken van ons recht op communicatievrijheid en privacy.
Onderzoeksplatform BOOS (BNNVARA) won allereerst voor het creëren van bewustwording voor de rechten van kinderen in familievlogs.
Daarnaast mocht Bert Hubert de prijs in ontvangst nemen, en wel voor het oproepen tot Amerikaanse onafhankelijkheid en digitale soevereiniteit met zijn concrete voorstel 'Cloud Kootwijk'.
Tot slot wonnen The Rights Forum, Plant een Olijfboom en PAX voor het voeren van campagne rond het wetsvoorstel om 'verheerlijking van terrorisme' en openbare steunbetuigingen aan zogenoemde terroristische organisaties strafbaar te stellen. Mensen kwamen hierdoor massaal in actie en spraken zich uit tegen dit wetsvoorstel die de uitingsvrijheid en het recht om te demonstreren onder druk zet.
De Big Brother Awards worden elk jaar georganiseerd door Bits of Freedom. Hiermee vragen we aandacht voor personen, bedrijven en overheden die grove inbreuken hebben gemaakt op de communicatievrijheid en privacy van burgers. Het zijn de 'prijzen' voor de grootste schenders van onze digitale rechten; misschien wel de minst begeerde prijs om te winnen!
Blijf op de hoogte
Wil jij op de hoogte blijven van komende edities van de Big Brother Awards? Schrijf je in voor onze specifieke mailinglijst en ontvang automatisch updates.
