Lidstaten onderhandelen over jouw online privacy: hoe gaat dat uitpakken?

Ook uit officiële evaluatie blijkt: de sleepwet beschermt ons onvoldoende

Nieuwe regels voor platforms hard nodig, maar missen ambitie
DOSSIER: Geheime diensten

De officiële evaluatiecommissie heeft de sleepwet geëvalueerd en kwam tot een conclusie die wij al wisten: de wet is niét in balans. Onze burgerrechten worden onvoldoende beschermd bij de bevoegdheden waar de geheime diensten gegevens in bulk verzamelen en verwerken. Dus de wet moet worden aangepast. Het is altijd leuk om gelijk te krijgen, maar wij hadden natuurlijk liever gezien dat het meteen goed was gegaan. Gelukkig kan dat alsnog worden rechtgezet.

Een korte recap

Wij hebben vanaf het begin van het wetgevingsproces onze zorgen over de sleepwet geuit. Dat deden we in 5 verbeterpuntenHier kun je ons verhaal en werk op de sleepwet terugvinden. De korte samenvatting: de burger komt met deze wet te makkelijk in het vizier van de overheid en de wet is qua bevoegdheden en waarborgen niet in balans. We waren niet de enige die dat vonden, en de wet werd weggestemd in een landelijk referendum. Helaas was het voornaamste wat daaruit voortkwam een matig Wijzigingsvoorstel, dat niet aan de fundamentele bezwaren tegen de wet tegemoet komt. Dat geluid lieten we toen al horen, en langzaam aan krijgen we steeds meer bijval. Zo schreef de toezichthouder eind vorig jaar meerdere kritische rapportenLees hier terug wat wij eerder schreven over deze rapporten en riep op tot wijzigingen. En in oktober kwamen de ministersLees hier wat wij eerder schreven over het bericht van de ministers over de brug met een oproep tot wijzigingen en een tijdelijke regeling voor de verdere verwerking van bulkdatasets. Nu sluit ook de evaluatiecommissie zich aan bij deze oproep. Moge het dan nu eindelijk duidelijk zijn: de wet moet beter.

Aanbevelingen van de evaluatiecommissie

De belangrijkste conclusies en aanbevelingen uit het rapportLees hier het rapport van de Evaluatiecommissie zijn dat de wet niet voorziet in de nodige waarborgen voor een goede omgang met bulkdata. Er zijn verschillende bevoegdheden waarmee de geheime diensten deze enorme bergen gegevens over burgers mogen verzamelen, maar daarvoor gelden verschillende regels, en die zijn niet allemaal even strikt. Denk bijvoorbeeld aan de kritiek die wij eerder hebben geleverd op het ontbreken van voldoende waarborgen bij de informantenbevoegdheid. De commissie wil nu dat er in de wet één paragraaf komt die regelt hoe de diensten met bulkdatasets om moeten gaan, onafhankelijk van hoe ze aan die gegevens zijn gekomen.

Daarnaast wil de commissie meer gerichtheid brengen in het verzamelen van bulkgegevens, waarbij de diensten vooraf moeten uitleggen waarom het nodig is dat er in bulk gegevens worden verzameld, en wat zij doen om op verschillende manieren de bulk zo klein mogelijk te maken.

Tenslotte wil de commissie dat de diensten bij het delen van gegevens met het buitenland altijd toestemming van de Minister moeten hebben. Nu is dat alleen zo als het gaat om ongeëvalueerde gegevens.

Daadwerkelijke bescherming zit niet in een rapport

We zijn niet verrast met de bevindingen van de Commissie, maar wel blij dat ook zij deze zorgen onderschrijven. Zodat de gebreken in de wet nu eindelijk kunnen worden opgelost. Maar we zijn nog niet gerustgesteld, want het echte effect zit niet in een rapport. Om van daadwerkelijke bescherming van onze rechten en vrijheden te kunnen spreken moet de wet zelf verbeterd worden. Het huidige Wijzigingsvoorstel beantwoordt niet aan de problematiek die de evaluatiecommissie schetst, en dus moet er meer gebeuren. Totdat er een voldoende mate van bescherming in de wet zelf staat, blijven wij scherp.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.