Oproep aan Juncker: breek privacy niet af tot slechter dan nu

Elke inbreuk is een afweging

De week in 352 woorden

We krijgen vaak de vraag of Bits of Freedom hoe dan ook tegen een bewaarplicht is of dat een bewaarplicht onder bepaalde voorwaarden voor ons wel acceptabel zou zijn. Het antwoord op die vraag is er een van nuances, principes, afwegingen – maar ook een van harde conclusies.

Bits of Freedom’s missie is de bescherming van de vrijheid van de internet­gebruiker. Om die vrijheid te kunnen garanderen is het ook belangrijk dat de politie beschikt over de opsporingsmiddelen die zij nodig heeft voor het doen van haar werk. Veel van de opsporings­middelen zullen, naar hun aard, potentieel inbreuk maken op onze vrijheid. Om die reden moeten we kritisch kijken naar de noodzakelijkheid van die bevoegdheden tot inzet van zo’n middel en op welke wijze we dat vormgeven.

Noodzakelijkheid, effectiviteit en waarborgen

De beoordeling van de noodzakelijkheid is een afweging. Dat gaat over de vraag of de bevoegdheid wel in verhouding staat tot het doel dat we ermee proberen te bereiken, de proportionaliteit. En het gaat over de vraag of er niet een andere manier is om hetzelfde doel te bereiken, maar die minder inbreuk maakt op onze vrijheid, de subsidiariteit. We zouden het immers als maatschappij niet goed vinden als de overheid in iedere woonkamer een camera ophangt of iedere auto van een peilbaken voorziet. En ook niet onbelangrijk: een maatregel moet effectief zijn.

Als we zo’n bevoegdheid wenselijk achten, dan is het belangrijk om aandacht te besteden aan de waarborgen. Zo moet het helder zijn onder welke voorwaarden de bevoegdheid mag worden ingezet. En hoe jij, als de bevoegdheid tegen jou wordt ingezet, dat te weten komt. En hoe je die inzet, desnoods achteraf, kan aanvechten. Maar ook waarborgen die ervoor zorgen dat de inzet controleerbaar is. En misschien ook nog wel een waarborg die er voor zorgt dat de bevoegdheid na verloop van tijd automatisch komt te vervallen, tenzij die expliciet wordt verlengt.

Voor al die dingen geldt dat de beoordeling kritischer moet zijn naarmate de voorgestelde bevoegdheid een grotere inbreuk op onze vrijheid mogelijk maakt. Met als resultaat: een stevigere onderbouwing van de noodzakelijkheid en zwaardere waarborgen voor de bevoegdheid. Een bevoegdheid om op te vragen wie de gebruiker van een IP-adres is, is natuurlijk van een compleet andere orde dan de bevoegdheid om iemands internet­verbinding langdurig af te luisteren.

Grote inbreuk betekent zware toets en sterke waarborgen

Als de noodzakelijkheid en effectiviteit zijn aangetoond en als de bevoegdheid voorzien is van zinvolle waarborgen, dan is zo’n bevoegdheid voor Bits of Freedom acceptabel. Wij vinden het dan op zich ook niet zo gek dat de politie bijvoorbeeld de bevoegdheid heeft gekregen om, in specifieke situaties en onder bepaalde voorwaarden, gegevens te vorderen of een internetverbinding af te tappen.

De lat ligt hoog voor de bewaarplicht

Bij zoiets als de Wet bewaarplicht zal die afweging ook gemaakt moeten worden. De impact van die maatregel is enorm. Op last van de overheid wordt het doen en laten van iedereen in Nederland, verdacht of niet, geregistreerd en langdurig bewaard. Een enorme inbreuk op je privacy, je vrijheid van meningsuiting en je bewegingsvrijheid. Die enorme inbreuk maakt dat de lat voor verantwoording bijzonder hoog ligt. De regering moet met op feiten gebaseerde en overtuigende argumenten komen waarmee zij die noodzakelijkheid onderbouwt.

Tot op heden heeft de regering, ondanks een jarenlange ervaring met de wet, de noodzakelijkheid nooit kunnen onderbouwen. Zolang die onderbouwing niet is gegeven, is praten over waarborgen voorbarig. En zolang die onderbouwing niet is gegeven, is Bits of Freedom fel tegenstander van de bewaarplicht.

  1. J.v.d.Dool

    Geachte hr, Zenger,
    Heel helder geformuleerd. Ik ondersteun dit van harte.
    M.vr. gr.
    J.v.d.Dool.

  2. Hawick

    Zolang de Nederlandse overheid systematisch, duurzaam en over de volle breedte van haar orgaisaties actief en passief verzet blijft plegen tegen toetsing en gegevens die redelijkerwijs makkelijk beschikbaar moeten kunnen komen blijft weigeren te verstrekken, is er een levensgrot probleem.
    De Nederlandse overheid heeft over haar volle omvang laten zien zowel onbekwaam te zijn, waar het ICT-projecten betreft; als actief en passief Nederlandse en Europese wet-en-regelgeving flagrant geschonden, op het gebied van privacy.
    Nederlandse ambtenaren lobbyen VOOR meer bevoegdheden bij europese orgaisaties, zonder dat er in de Tweede Kamer glasheldere uitspraken zijn gedaan, terwijl zowel de Nederlandse privacy waakhond als de Europese rechter al lang duidelijk heeft gemaakt dat grenzen zijn overschreden. Ons omringende landen doen stevige stappen terug, maar Nederland negeert dat. Diverse organisaties, waaronder grote delen van politie en justitie voldeden in ieder geval tot voor kort niet aan Nederlandse wetgeving t.a.v. privacy.
    Als die zelfde organisaties de moeite hadden genomen om met een ONDERBOUWING te komen, waarom ze menen meer bevoegdheden nodig te hebben, dan was er een dialoog mogelijk. Nu werken diverse overheidsdiensten mee aan zaken doe bij de Nederlandse wet keihard verboden zijn. Zo is voor de Nederlandse wet een NSA te beschouwen als een criminele organisatie.
    De wijze waarop momenteel op overheidsniveau wordt omgegaan met die afweging wijst er op dat er daar mensen werkzaam zijn die willen afstevenen op een politiestaat.
    Elke ambtenaar hoort zich bij de aanwending van zijn/haar bijzondere bevoegdheden in redelijkheid toetsbaar op te stellen. Er ligt meer en meer dan genoeg hard bewijsmateriaal waaruit blijkt dat controle en toezicht ook binnen de overheid nodig is.
    Elke [top]ambtenaar of politicus die beweert dat er geen stevig toezicht nodig is, is in mijn ogen hoogst verdacht. En inmiddels zijn dat er dus heel veel.
    Transparantie waar het kan. En als dat niet kan moet er met een in redelijkheid verifieerbaar verhaal uitleg komen. Op dit punt mag de ambtelijke en politieke top van Nederland naar mijn mening inmiddels CORRUPT worden genoemd, met die kanttekening dat ik refereer aan de oorspronkelijke betekenis uit het Latijn van ‘corrumpere’. Ik denk niet dat ze als maffiabazen stilletjes zich zelf aan he verrijken zin. Ik denk wel, dat ze zich niet houden aan de wet en hetgeen de wetgever heeft bedoeld of waarvoor de kiezer hen een mandaat heeft gegeven. En de reden dat ik zo fel hierop ben is, omdat ze hun macht misbruiken door actief en passief verzet te plegen tegen de vraag om redelijke toetsbaarheid.
    De bewaarplicht moet worden gezien als slecht een van vele duistere kanten van de nederlandse overheid.

    Het feit dat men een privacy waakhond, een europese rechter en een [inmiddels ex-]ombudsman zo systematisch duurzaam en georganiseerd negeerd is meer dan stuitend. Het feit dat er in al die jaren geen enkele ambtenaar ontslag heeft genomen of klokkeluider is geworden vind ik een zeer zorgelijk aspect. Deze duistere visie op de overheid is in hogere ambtelijke en politieke kringen zo gemeengoed, dat ik vind dat de omschrijving ‘corrupt’ zoals toegelicht passend is. Ambtenaren die menen de europese rechter te mogen negeren horen naar mijn mening op staande voet te worden ontslagen.

  3. Hawick

    In vervolg:

    Tijd voor een burgerintitatiefwet, waarbij burgers oneervol ontslag kunnen afdwingen van ambtenaren die een uitspraak van de europese rechter weigeren op te volgen, zodra er geen beroep meer mogelijk is. E.e.a. uit te werken zodat er alle noodzakelijke en redelijke waarborgen in zitten. En geen ontsnappingsclausules met vaagheden als ‘landsbelang’.
    De cultuur warin een ambtenaar als vanzelfsprekend zich toetsbaar opstelde moet terug komen bij de topambtenaren.

    Ik ben beslist niet tegen bijzondere bevoegdheden voor bijzondere omstandighden. Ik ben tegen absolute macht zonder verantwoording.
    De overheid is als organisatie bewezen incontinent van ons belastiggeld en ik ben niet kapot van de price/performance verhouding.

    Vrijwel alle bestuurders overal ter wereld, die blootgesteld werden aan d e luxe van ‘absolute macht’ zijn er aan bezweken. Ik ken maar heel heel weinig uitzonderingen.

Laat een antwoord achter aan Hawick Antwoord annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Help mee en steun ons

Door mijn bijdrage ondersteun ik Bits of Freedom, dat kan maandelijks of eenmalig.